Nadere inventarisatie Bijzondere groepen
Sommige medewerkers lopen extra risico door hun persoonlijke situatie of belastbaarheid. Denk aan zwangeren, medewerkers die borstvoeding geven, jeugdigen, anderstaligen of medewerkers met een beperking.
Voor deze groepen gelden aanvullende verplichtingen vanuit de Arbowet. Extra risico’s kunnen ontstaan door gevaarlijke stoffen, fysieke belasting, werktijden, ongevallenrisico’s of onvoldoende begrijpelijke instructies.
- Onduidelijk welke bijzondere groepen aanwezig zijn
- Risico’s onvoldoende beoordeeld
- Geen duidelijk beleid of aanvullende maatregelen
- Instructies niet afgestemd op taal of belastbaarheid
- Onvoldoende borging richting leidinggevenden en HR
Herkenbaar? Dan is een nadere inventarisatie noodzakelijk.
"Door risico’s voor bijzondere groepen tijdig in beeld te brengen, kunnen passende maatregelen worden getroffen voordat problemen ontstaan."
Nadere inventarisatie
in 4 stappen
Wij ondersteunen organisaties bij het in kaart brengen van risico’s voor bijzondere groepen en het vaststellen van passende maatregelen. Daarbij kijken wij naar de werkzaamheden, de belastbaarheid van medewerkers en de risico’s die specifiek voor bepaalde groepen extra relevant zijn.
Inventariseren
In kaart brengen welke bijzondere groepen aanwezig zijn en bij welke werkzaamheden of situaties extra risico’s kunnen optreden.
Beoordelen
Beoordelen welke risico’s aanwezig zijn voor bijzondere groepen, bijvoorbeeld door fysieke belasting, gevaarlijke stoffen, ongevallenrisico’s of onvoldoende begrijpelijke instructies.
Maatregelen
Vaststellen welke aanvullende maatregelen nodig zijn per risicogroep, functie of werksituatie.
Borging
Vastleggen van afspraken, toezicht, instructie en periodieke evaluatie zodat risico’s voor bijzondere groepen structureel beheerst blijven.
"Praktisch, duidelijk, aantoonbaar en deskundig getoetst."
Direct duidelijkheid en grip
- Overzicht van bijzondere groepen binnen de organisatie
- Inzicht in risico’s per functie, afdeling of werksituatie
- Advies over passende maatregelen en eventuele beperkingen
- Duidelijke afspraken over instructie, toezicht en begeleiding
Wat levert de inventarisatie op?
Inzicht in risicogroepen
We brengen in beeld welke bijzondere groepen binnen de organisatie extra aandacht nodig hebben.
Risico’s goed onderbouwd
We maken duidelijk welke extra risico’s aanwezig zijn per groep, functie of werksituatie.
Passende maatregelen
We bepalen welke aanvullende maatregelen nodig zijn om risico’s te beperken.
Geregeld en geborgd
We zorgen dat afspraken, instructies en toezicht duidelijk zijn vastgelegd.
Waarom risico’s voor bijzondere groepen goed in beeld hebben?
Door risico’s voor bijzondere groepen tijdig te inventariseren ontstaat duidelijkheid over waar extra aandacht nodig is. Dit helpt bij het maken van beleid, het treffen van passende maatregelen en het geven van gerichte voorlichting en instructie.
- Inzicht in risico’s voor bijzondere groepen
- Betere onderbouwing van beleid en maatregelen
- Gerichte voorlichting en instructie
- Duidelijke aandachtspunten voor leidinggevenden
- Meer grip op tijdelijke en blijvende beperkingen
"Niet iedere medewerker loopt dezelfde risico’s. Een gerichte inventarisatie maakt duidelijk waar extra aandacht nodig is."
Wanneer is een nadere inventarisatie relevant?
Een nadere inventarisatie is verplicht bij zwangeren, medewerkers die borstvoeding geven en jeugdigen onder de 18 jaar.
Daarnaast is dit vaak relevant bij:
- Gevaarlijke stoffen of biologische agentia
- Fysiek zwaar werk of ploegendiensten
- Tijdelijke of blijvende beperkingen
- Veel anderstalige medewerkers
- Extra behoefte aan instructie of toezicht
Zo wordt duidelijk waar extra aandacht en maatregelen nodig zijn.
"Een goede inventarisatie helpt om beleid, instructie en begeleiding beter af te stemmen op medewerkers die extra risico lopen."
Gerelateerde diensten
Veelgestelde vragen
Voor welke bijzondere groepen is een nadere inventarisatie verplicht?
Het Arbobesluit verplicht een nadere inventarisatie expliciet voor twee groepen:
- Zwangere werknemers en werknemers tijdens de lactatie (artikel 1.41 Arbobesluit)
- Jeugdige werknemers onder de 18 jaar (artikel 1.36 Arbobesluit)
Voor deze groepen geldt: zodra zij werkzaam zijn of kunnen zijn binnen uw organisatie, moet de RI&E specifiek op hun situatie worden aangevuld.
Daarnaast vloeit uit de algemene zorgplicht van artikel 5 Arbowet voort dat ook andere kwetsbare groepen aandacht verdienen in de RI&E. Denk aan:
- Werknemers met een arbeidsbeperking, voor wie de fysieke of mentale belasting mogelijk niet aansluit bij de standaard werksituatie
- Niet-Nederlandstalige werknemers, die instructies en veiligheidsinformatie mogelijk onvoldoende begrijpen
- Uitzendkrachten en tijdelijke werknemers, die minder vertrouwd zijn met de specifieke risico’s van de werkomgeving
Voor deze groepen geldt geen afzonderlijk wetsartikel dat een nadere inventarisatie voorschrijft, maar de algemene zorgplicht brengt mee dat de werkgever ook hun kwetsbaarheid in de RI&E betrekt en zo nodig aanvullende maatregelen treft
Welke risico's gelden specifiek voor zwangeren en jeugdigen?
Zwangere werknemers en werknemers tijdens de lactatie lopen verhoogde risico’s bij blootstelling aan:
- gevaarlijke stoffen (zoals oplosmiddelen, pesticiden of biologische agentia)
- ioniserende straling
- fysieke belasting (tillen, langdurig staan of ongunstige werkhouding)
- nachtdiensten en overmatige werkdruk
- infectierisico’s in zorggerelateerde functies
Jeugdige werknemers (onder de 18 jaar) zijn extra kwetsbaar vanwege hun lichamelijke en psychische ontwikkeling. Risico’s betreffen onder meer:
- blootstelling aan lawaai, trillingen of gevaarlijke stoffen
- fysiek zwaar werk dat niet passend is voor hun leeftijd
- psychosociale arbeidsbelasting, zoals pesten of hoge taakeisen
- onvoldoende kennis en ervaring in risicovolle werksituaties
Voor jeugdigen gelden bovendien specifieke wettelijke verbods- en beperkingsbepalingen, vastgelegd in het Arbobesluit en de Nadere regeling jeugdigen.
Wanneer zijn aanvullende maatregelen noodzakelijk?
Aanvullende maatregelen zijn verplicht zodra uit de inventarisatie blijkt dat een bijzondere groep wordt blootgesteld aan risico’s die voor die groep onaanvaardbaar zijn, ook als die risico’s voor de algemene werknemersbevolking acceptabel worden geacht.
Concrete situaties die aanvullende maatregelen vereisen:
- Een zwangere werknemer werkt in een functie met fysieke belasting of blootstelling aan schadelijke stoffen
- Een jeugdige werknemer voert taken uit die wettelijk zijn verboden of waarvoor extra toezicht vereist is
- Een werknemer met een arbeidsbeperking heeft aangepaste werkomstandigheden of hulpmiddelen nodig
Maatregelen kunnen bestaan uit taakaanpassing, tijdelijke functiewijziging, aangepaste werktijden, persoonlijke beschermingsmiddelen of, als laatste middel, tijdelijke ontheffing van bepaalde werkzaamheden.
Wanneer zijn metingen naar gevaarlijke stoffen nodig?
Metingen zijn nodig wanneer onvoldoende duidelijk is of blootstelling onder de geldende grenswaarden blijft of wanneer de mate van blootstelling beter onderbouwd moet worden.
Hoe leg je risico's voor bijzondere groepen vast in de RI&E?
Het Arbobesluit verplicht een nadere inventarisatie expliciet voor:
- Zwangere werknemers en werknemers tijdens de lactatie (artikel 1.41 Arbobesluit)
- Jeugdige werknemers onder de 18 jaar (artikel 1.36 Arbobesluit)
Zodra deze werknemers werkzaam zijn of kunnen zijn binnen uw organisatie, moet de RI&E specifiek op hun situatie worden aangevuld.
Uit de algemene zorgplicht (artikel 5 Arbowet) volgt daarnaast dat ook andere kwetsbare groepen aandacht verdienen, zoals werknemers met een arbeidsbeperking, niet-Nederlandstalige werknemers en uitzendkrachten of tijdelijke werknemers. Voor hen geldt geen apart wetsartikel, maar de werkgever is op grond van de zorgplicht gehouden ook hun specifieke risico’s in de RI&E te betrekken.
Welke rol hebben leidinggevenden bij bijzondere groepen?
Leidinggevenden zijn de eerste schakel in de bescherming van kwetsbare werknemers. Zij signaleren tijdig wanneer een werknemer tot een bijzondere groep behoort, voeren het gesprek over passende werkomstandigheden en zien toe op naleving van instructies en maatregelen op de werkvloer. Wanneer de situatie dat vereist, schakelen zij HR of de arbodienst in. HR faciliteert en borgt het proces, maar de dagelijkse verantwoordelijkheid ligt bij de leidinggevende.
Hoe borg je afspraken, instructie en toezicht?
Borging vraagt om een structurele aanpak op drie niveaus. Afspraken worden vastgelegd in de RI&E en het plan van aanpak, met per maatregel een duidelijke verantwoordelijke en termijn. Instructie vindt aantoonbaar plaats bij indiensttreding, functiewijziging of melding van een bijzondere situatie. Toezicht is een doorlopende taak van de leidinggevende, ondersteund door vaste toetsingsmomenten zoals de jaarlijkse RI&E-update of het functioneringsgesprek.